Çağımızın hastalığı olarak tanımlanan obezite; vücuttaki yağ hücrelerinde depolanan enerjinin sağlığı tehdit edecek oranda artmasıyla meydana gelen bir hastalıktır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) obeziteyi “sağlığı bozacak şekilde vücutta yağ birikmesi” olarak tanımlamaktadır. Yetişkin erkeklerde vücut ağırlığının maksimum %15-18’ini, kadınlarda ise maksimum %20-25’ini yağ dokusu oluşturmaktadır. Bu oranın erkeklerde %25’in, kadınlarda ise %30’un üzerine çıkması obeziteyi meydana getirir.

Obeziteye Neden Olan Faktörler Nelerdir?

Obezitenin oluşması çocukluk döneminden itibaren gerçekleşebilir. Çocukluk çağındaki yeme alışkanlıkları, tüketilen besinlerin çeşitleri ve beslenme düzeni yetişkinlik dönemindeki besin tüketimi ve beslenme düzenin temellerini oluşturur.

Obeziteye neden olan faktörlerin başında düzensiz beslenme ve hareketsizlik gelir. Teknolojinin gelişmesi günlük hayatı kolaylaştırmakla birlikte, kişilerin günlük hareketlerini kısıtlayarak hareketsiz bir yaşama sebep olmaktadır. Fast food yeme, hazır gıda tüketiminin artması, öğün atlama, hızlı yemek yeme, tek tip beslenme gibi zararlı beslenme alışkanlıkları obeziteye davetiye çıkarır. Hareketsizlikle birleşen kötü beslenme düzeni vücutta yağ birikiminin artmasına neden olur, böyle bir durumda kişinin aldığı enerji dengesini bozarak günlük aldığı enerji miktarı tükettiğinden çok daha fazla olacaktır. Obeziteyi etkileyen başlıkları genel olarak belirtecek olursak;

• Fazla kalorili, tek tip, öğün dengesinden yoksun beslenmek
• Hareketsiz yaşam
• Yetersiz uyku saati
• Obeziteye genetik yatkınlık
• Psikolojik rahatsızlıklar, 
• Nörolojik faktörler
• Fizyolojik faktörler de obezitenin nedenleri arasındadır.

Obezite Tedavisi Nasıl Olur?

Günümüzde obezite tedavisi için birçok yöntem vardır. Diyet tedavisi, davranış değişikliği tedavisi, obezite cerrahisi ve kullanılan ilaçlar ile zayıflama bu yöntemlerin en sık tercih edilenleridir.

Sağlıklı Beslenme ve Diyet Tedavisi ile Zayıflama

Obezite tedavisi için birinci sırada en doğal ve olması gereken yöntem sağlıklı obezite diyeti programları ile zayıflamaktır. Doğru bir diyet programı ile zayıflama kilo vermede en sık tercih edilen ve sağlıklı olan yöntemdir. Sağlıklı beslenme ve obezite planlarının protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineral kaynaklarını yeteri kadar içermeleri hem vücut sağlığı için hem de vücuttaki fazla yağların yakımı için önemlidir. Kilo verme sürecinde önemli olan vücutta bulunan fazla yağlardan ağırlık kaybın olmasıdır. Kalıcı kilo kaybının gerçekleşmesi için diyetin sürdürülebilir olması, yeterli besin ögelerini içermesi önemli ve gereklidir. Zayıflama döneminde yorgunluk, halsizlik, baş ağrısı, konsantrasyon güçlüğü, ishal ve kabızlık gibi sindirim sorunlarının yaşanmaması için diyetin protein, yağ, karbonhidrat, vitamin ve mineral kaynaklarını içermesi gerekir. Bunun için beslenme planı diyetisyen tarafından kişinin fiziksel özelliklerine uygun hazırlanmalı ve kişiye özgü olmalıdır.

Davranış Değişikliği Tedavisi

Obezite tedavisi yöntemlerinde ikinci sırada davranış değişikliği yapmak yer almaktadır. Davranış değişikliği tedavinin kalıcı olmasında en önemli unsurlardan biridir. Kişinin yaşam tarzının değişmesi, fazla yemek yeme eğiliminin nedenlerinin belirlenmesi ve yanlış olan bu alışkanlıklarının değişmesi amaçlanır.

Obezite Cerrahi

Obezite tedavisi için üçüncü sırada cerrahi yöntem vardır. Cerrahi yöntem günümüzde çok yaygın bir şekilde tercih edilmeye başlamıştır. Bu yöntem obezite tedavisi için çeşitli obezite diyeti planları uygulandıktan ve sonuç alınamadıktan sonra son çare olarak tercih edilmelidir. Olumlu sonuçlarının olabileceği kadar yan etkilerinin de olabileceği ve organlarda çeşitli semptomların oluşabileceği unutulmamalıdır. Cerrahi yöntemler uygulandıktan sonra beslenme düzeni değişmiyor ise kaybedilen kiloların kısa sürede geri alınma ihtimali yüksektir.

İlaç tedavisi

Obezite tedavisi için dördüncü sırada ilaç tedavisi yer almaktadır. Sosyal medyanın kullanımının yaygınlaşmasının ve bilgiye kolay ulaşımın faydaları olduğu kadar zararları da olabilmektedir. Bu durumun en belirgin örneği zayıflama hapları ve zayıflama çayları adı altında satılan ürünlerin kullanımının artmasıdır. Bilinçsizce kullanılan çaylar ve ilaçlar başta böbrekler olmak üzere birçok organa zarar verebilir. Çarpıntı, kalp krizi, yüksek tansiyon ve dahi ölüm gibi olumsuz sağlık sorunları görülebilir. 

Obeziteden Korunmak İçin Nelere Dikkat Etmeliyiz?

• Fast food tarzı yiyeceklerden uzak durulmalı, evde yapılan yemeklerle beslenme tercih edilmelidir.
• Günde 8-10 bardak su içilmelidir. Yemeklerden önce 1-2 bardak su içmek fazla miktarda yemek yemeyi engeller. Su içmek için susamayı beklememek gerektiği unutulmamalıdır.
• Her öğünde farklı besin türleri seçmeye çalışılmalı, tüketilen besin çeşitliliği arttırılmalıdır.
• Bireysel öğün düzeni oluşturulmalıdır. Dengeli bir beslenme için öğün atlanmamalıdır. 
• Süt ve süt ürünleri, et, yumurta, kuru baklagiller, meyve, sebze ve tahıl grubu besinleri önerilen miktarda ve birlikte tüketilmelidir.
• Öğün hazırlığı yapılırken pişirme yöntemlerinden; kızartma yöntemi yerine ızgara, fırında veya buğulama yöntemleri tercih edilmelidir. 
• Pastırma, sucuk, salam, sosis gibi şarküteri ürünlerin tüketiminden uzak durulmalıdır.
• Aşırı yağlı, tuzlu ve şekerli besinlerden kaçınılmalıdır.
• Tokluk hissinin uzun sürmesi ve kan şekerinin erken düşmemesi için beyaz ekmek yerine B grubu vitaminlerinden zengin olan tam buğday, çavdar ve kepek ekmeği gibi esmer ekmek çeşitlerinden tüketilmelidir.
• Omega-3 kaynağı olan aynı zamanda tokluk hissi veren ceviz, badem, fındık gibi kabuklu kuruyemişler ara öğünlerde tüketilebilir. Ancak bu besinler fazla tüketildiğinde yüksek kalori içerdiğinden porsiyon kontrolüne dikkat edilmelidir.
• Hazır veya taze sıkılmış meyve sularının yerine meyvenin kendisi mümkünse kabuklu olarak tüketilmelidir.

• Sağlıklı beslenme programı, günlük ve düzenli bir egzersiz programıyla birleştirilmelidir. Gün içerisinde egzersize ayrılan 30 dakika, sağlık adına yapılacak en önemli yatırımlardan biridir.
• Kişi eğer kilolu olduğunu düşünüyorsa internetten ya da başka bir kaynaktan bulduğu bir diyete başlamamalı, bir diyetisyene danışmalıdır. Hızlı kilo verdiren ve tek tip beslenmeye neden olan diyetlerin sağlıksız olduğu unutulmamalıdır.

En doğru ve sağlıklı kilo verme yöntemi yanlış beslenme alışkanlıklarının değişmesidir ve uygun sağlıklı beslenme planlarının uygulanmasıdır.

Sağlığınız için attığınız doğru bir adım hayatınızdaki tüm kararlarınızın olumlu etkilenmesini sağlar.

Sağlıkla kalın,
Dyt. Nilay Baydan